Het Dutch Protocol

Eind jaren tachtig begonnen artsen van het VUmc met het voorschrijven van puberteitsblokkeerders aan een 13-jarige jongere. Er was geen formeel protocol, geen ethische commissie van betekenis, geen gecontroleerde studie. De resultaten van 55 jongeren — gepubliceerd door de Vries et al. in 2014 — werden overgenomen door de Endocrine Society, WPATH, GIDS (VK), Karolinska, Tampere en honderden Amerikaanse klinieken als bewezen behandeling. Een niet-bewezen experimenteel traject werd, op basis van één studie zonder controlegroep, de wereldwijde norm.

Tussen 2010 en 2020 explodeerden de verwijzingsaantallen: Tavistock GIDS ging van enkele honderden naar meer dan 5.000 per jaar. De populatie verschoof radicaal — van jonge jongens met vroeg optredende dysforie naar tienermeisjes met laat optredende dysforie en hoge comorbiditeit (autisme, depressie, trauma). De oorspronkelijke in- en uitsluitingscriteria werden internationaal terzijde geschoven. Wie twijfels uitte, werd weggezet als "transfoob".

De prijs werd zichtbaar in detransitiecohorten, in de WPATH Files (waarin clinici onderling toegaven dat geïnformeerde toestemming bij minderjarigen feitelijk onmogelijk is), in rechtszaken als Bell v Tavistock, en in de stille epidemie van jongvolwassenen met verloren vruchtbaarheid en seksuele functie. Toen de Cass Review in 2024 verscheen, was de koerswijziging onvermijdelijk: NHS England trok de routinematige verstrekking van puberteitsblokkeerders in.