Het Dutch Protocol

In Utrecht kreeg een 13-jarige jongere puberteitsremmers; die casus werd in 1998 gepubliceerd (bron). Een behandelprotocol werd in 2006 beschreven en de eerste cohortstudie (70 jongeren) in 2011 gepubliceerd (bron). De resultaten van 55 jongeren — gepubliceerd door de Vries et al. in 2014 — vormden samen met het onderzoek uit 2011 de Nederlandse basis van een aanpak die internationaal werd overgenomen: volgens de Cass Review beïnvloedden vroege versies van de richtlijnen van de Endocrine Society (2009) en WPATH 7 bijna alle andere richtlijnen, en namen een kliniek in Boston (2007) en de Britse GIDS de aanpak over (bron). Een aanpak met zwak bewijs — kleine observationele studies zonder controlegroep — werd zo een veelgevolgde internationale norm.

Vanaf 2014 namen de verwijzingen exponentieel toe: de Tavistock-GIDS zag vóór 2009 minder dan vijftig kinderen per jaar en kwam naar opgave op ongeveer 5.000 verwijzingen in 2021/22, een getal waarin volgens de Cass Review mogelijk dubbeltellingen zitten (bron). Ook de samenstelling veranderde: in het Verenigd Koninkrijk meldde zich een meerderheid van bij de geboorte als meisje geregistreerden in de vroege tienerjaren, en volgens het rapport is die verandering ook internationaal te zien. De oorspronkelijke Nederlandse groep had minder bijkomende psychische problemen dan de jongeren die later in Finland en het Verenigd Koninkrijk werden verwezen, en de aanpak werd uitgebreid naar een bredere groep die niet aan de criteria van de oorspronkelijke Nederlandse studie zou hebben voldaan (bron). Het debat is volgens de Cass Review uitzonderlijk giftig geworden, en weinig andere terreinen in de zorg kennen professionals die zo bang zijn om openlijk hun opvattingen te bespreken (bron).

De discussie over de gevolgen werd zichtbaar in detransitiecohorten (het percentage mensen dat na hormoonbehandeling detransitioneert is volgens de Cass Review onbekend, omdat langlopend vervolgonderzoek ontbreekt, bron), in de WPATH Files (Environmental Progress concludeert daaruit dat leden weten dat kinderen en jongeren de levenslange gevolgen van de behandeling niet kunnen overzien; dat is de lezing van Environmental Progress, en een van de aangeschreven leden bestreed de interpretatie, bron), en in rechtszaken als Bell v Tavistock (waarin het Court of Appeal de kliniek op 17 september 2021 in het gelijk stelde, bron). Na de Cass Review schreef NHS England dat puberteitsremmers niet langer routinematig beschikbaar zijn binnen de NHS-genderzorg voor kinderen en jongeren (bron).