Internationaal › Vergelijking · Laatst herzien 2026-05-16
Internationale vergelijking
Beleid en huidige status van adolescente genderzorg in negen landen, in één overzicht. De laatste kolom verwijst naar het dossier waar elke rij wordt onderbouwd.
| Land | Sleuteldocument | GnRHa < 18 | CSH < 18 | Vereist kader | Dossier |
|---|---|---|---|---|---|
| Nederland | Kwaliteitsstandaard Transgenderzorg Somatisch (2019); advies Gezondheidsraad (2026) | Toegestaan | Toegestaan vanaf 15-16 jaar onder voorwaarden | Reguliere zorg | huidige status NL |
| VK | Cass Review 2024 + NHS England 2024 | Alleen onderzoek | Restrictief | Onderzoek / gespecialiseerde hubs | VK · Cass (EN) |
| Zweden | SBU 2022 + Socialstyrelsen 2022 | Onderzoeksverband of uitzonderlijke gevallen | Onderzoeksverband of uitzonderlijke gevallen | Onderzoek | Zweden · SBU (EN) |
| Finland | COHERE 2020 | Selectief, eerst psychotherapie | Selectief | Twee gespecialiseerde centra | Finland (EN) · COHERE (EN) |
| Noorwegen | Ukom 2023 (aanbevelingen) | Aanbevolen te definiëren als experimentele behandeling | Aanbevolen te definiëren als experimentele behandeling | Herziening van de nationale richtlijn aanbevolen | Noorwegen (EN) |
| Denemarken | Richtlijn Sundhedsstyrelsen (2018) | Mogelijk vanaf Tanner-stadium II-III | Vanaf ongeveer 15-16 jaar | Landelijk aanbod | Denemarken (EN) |
| Duitsland | AWMF S2k-richtlijn (registernr. 028-014) | Toegestaan | Toegestaan | Richtlijngebaseerde zorg | Duitsland (EN) |
| VS (federaal) | Endocrine Society 2017 + AAP 2018 | Toegestaan (per staat) | Toegestaan (per staat) | Reguliere zorg | VS (EN) |
| VS (staten met een verbod, o.a. Tennessee) | Staatswetten; Supreme Court, Skrmetti (18 juni 2025) | Verboden waar het verbod geldt | Verboden waar het verbod geldt | n.v.t. | Skrmetti (EN) |
| Australië | RCH Melbourne SoC 2018 | Verschilt per staat (Queensland: gepauzeerd) | Verschilt per staat (Queensland: gepauzeerd) | Reguliere zorg | Australië (EN) |
Wat de tabel laat zien
Twee groepen zijn herkenbaar: (a) landen waar medische behandeling van minderjarigen binnen bestaande richtlijnen beschikbaar blijft (Nederland, Duitsland, deel van de VS) en (b) landen of staten die de behandeling hebben beperkt (VK, Zweden, Finland, Queensland, deel van de VS), terwijl de Noorse Ukom heeft aanbevolen de behandeling als experimenteel te definiëren. Tussen 2020 en 2025 scherpten meerdere van hen hun beleid aan: Finland (COHERE, juni 2020), Zweden (Socialstyrelsen, 2022), het VK (NHS England, 2024) en Queensland (2025). De Gezondheidsraad merkt op dat in Duitsland, Oostenrijk, Zwitserland, Frankrijk en Polen de behandeling recent juist steviger is verankerd in richtlijnen (bron).
Kritische noot
Niet elke herziening rust op hetzelfde soort bewijsevaluatie: Zweden (SBU 2022) en Engeland (de York-reviews voor de Cass Review) lieten het bewijs systematisch beoordelen, terwijl de Noorse Ukom opmerkte dat Noorwegen geen systematisch kennisoverzicht heeft en aanbeval er een te laten maken (bron). In juni 2026 adviseerde de Gezondheidsraad de Nederlandse zorg niet te veranderen, waarbij de raad de bewijskracht 'laag tot zeer laag' noemt en concludeert dat cognitie, vruchtbaarheid en langetermijneffecten onvoldoende zijn onderzocht (bron).
Zie ook
- Wereldwijde status 2025 (EN) — uitgebreidere verhalende bespreking.
- Internationale verspreiding — historische adoptie.
- Evaluaties — overzicht (EN) — een dossier per evaluatie.