Sectie III · Laatst herzien 2026-05-25
Internationale verspreiding
Hoe het Dutch Protocol via richtlijnen en klinieken de wereld overging — en hoe sinds 2020 diverse landen tot herzieningen zijn overgegaan.
Samenvatting
Na de publicatie van de Endocrine Society-richtlijn in 2009 en WPATH SOC-7 in 2012 werd het Dutch Protocol internationaal overgenomen; volgens de Cass Review beïnvloedden vroege versies van die twee richtlijnen bijna alle andere richtlijnen (bron). Vanaf 2020 hebben Zweden, Finland en het Verenigd Koninkrijk de praktijk herbeoordeeld en beperkingen ingevoerd (bron, bron), en beval de Noorse commissie Ukom in 2023 aan de behandeling als experimenteel aan te merken (bron). Voor een direct overzicht: de vergelijkingstabel.
Kritische noot
In de internationale implementatie heeft het Dutch Protocol op kernpunten afgeweken van het Nederlandse origineel: een bredere instroom dan in de oorspronkelijke Nederlandse studie en meer bijkomende psychische problemen. Volgens de Cass Review werd de aanpak uitgebreid naar een bredere groep adolescenten die niet aan de inclusiecriteria van de oorspronkelijke Nederlandse studie zou hebben voldaan, en had de oorspronkelijke Nederlandse groep minder bijkomende psychische problemen dan de jongeren die later in Finland en het Verenigd Koninkrijk werden verwezen (bron). In Nederland zette de zorg zich voort: de Gezondheidsraad schreef op 30 juni 2026 dat de Nederlandse zorg zorgvuldig is ingericht en ziet geen aanleiding die anders in te richten, terwijl Zweden, Finland en het Verenigd Koninkrijk na evaluaties van het bewijs beperkingen invoerden (bron).1
Subpagina's
- Vergelijkingstabel — alle landen in één overzicht
- Verspreiding — hoe het de wereldstandaard werd
- Verenigd Koninkrijk — Tavistock GIDS
- Zweden — Karolinska en SBU
- Finland (EN) — COHERE-richtlijn 2020
- Noorwegen (EN) — Ukom 2023
- Denemarken (EN)
- Duitsland (EN)
- Verenigde Staten (EN) — Endocrine Society, AAP, WPATH
- Australië (EN)
- Wereldwijde status 2025 (EN)
Gerelateerd
- Evaluaties — overzicht (EN) — de evaluatierapporten waarop landen zich baseren.
- Huidige status Nederland.
- Tijdlijn (EN) · FAQ · Woordenlijst (EN)
Voetnoten
- Cass H. Independent review of gender identity services for children and young people: final report. NHS England; april 2024.