Sectie III · Laatst herzien 2026-05-25
Internationale verspreiding
Hoe het Dutch Protocol via richtlijnen en klinieken de wereld overging — en hoe since 2020 diverse landen tot herzieningen zijn overgegaan.
Samenvatting
Na de publicatie van de Endocrine Society-richtlijn in 2009 en WPATH SOC-7 in 2012 werd het Dutch Protocol breed overgenomen in Europa, Noord-Amerika en Australië. Vanaf 2020 hebben diverse landen — Zweden, Finland, het Verenigd Koninkrijk en Noorwegen — de praktijk herbeoordeeld en substantiële beperkingen ingevoerd. Voor een direct overzicht: de vergelijkingstabel.
Kritische noot
In de internationale implementatie heeft het Dutch Protocol op kernpunten afgeweken van het Nederlandse origineel: lossere inclusiecriteria, een kortere diagnostische fase, lagere leeftijden bij eerste verwijzing, hogere comorbiditeit. De Cass Review (2024) concludeert dat de hedendaagse internationale praktijk niet zonder meer als "voortzetting van het Dutch Protocol" te rechtvaardigen is. Het beeld in 2025 laat een groeiende kloof zien tussen landen die het oorspronkelijke model voortzetten (waaronder Nederland) en landen die op basis van systematische bewijsevaluaties terugschakelen.1
Subpagina's
- Vergelijkingstabel — alle landen in één overzicht
- Verspreiding — hoe het de wereldstandaard werd
- Verenigd Koninkrijk — Tavistock GIDS
- Zweden — Karolinska en SBU
- Finland — COHERE-richtlijn 2020
- Noorwegen — Ukom 2023
- Denemarken
- Duitsland
- Verenigde Staten — Endocrine Society, AAP, WPATH
- Australië
- Wereldwijde status 2025
Gerelateerd
- Evaluaties — overzicht (EN) — de evaluatierapporten waarop landen zich baseren.
- Huidige status Nederland.
- Tijdlijn (EN) · FAQ · Woordenlijst (EN)
Voetnoten
- Cass H. Independent review of gender identity services for children and young people: final report. NHS England; april 2024.