Studies › Follow-up · Laatst herzien 2026-05-16
Overzicht follow-upstudies
Samenvatting
Langetermijngegevens over het Dutch Protocol blijven beperkt. Deze pagina verzamelt gepubliceerde cohort- en uitkomststudies, met steekproefgrootte, follow-upduur, uitval en belangrijkste bevindingen. Systematische reviews van NICE (2020), SBU (2022) en de University of York voor de Cass Review (2024) classificeren het cumulatieve bewijs als laag tot zeer laag.
Overzicht (selectie)
| Studie | n | Follow-up | Belangrijkste bevinding |
|---|---|---|---|
| de Vries 2011 | 70 | ≥ 2 jr GnRHa | Verbetering psychologisch functioneren |
| de Vries 2014 | 55 | 1 jr postop. | Dysforie verdwenen, functioneren op peerniveau |
| Costa et al. 2015 | 201 (VK, GIDS) | 18 maanden | Geen verbetering t.o.v. controlegroep |
| Carmichael 2021 | 44 (VK, GIDS early intervention) | ~3 jr | Geen significante verbetering op psychische uitkomstmaten |
| Brik et al. 2020 | 269 | ~2,4 jr | GnRHa-fase-afbreking 1,9% |
| van der Loos 2022 | 720 | 3–14 jr | 98% start CSH na GnRHa; continuatiebias gerapporteerd |
| van der Loos 2023 | 1.766 | NPB/CSH-continuatie | 1,9% stopt vóór CSH; 0,5% rapporteerde spijt |
Gemeenschappelijke beperkingen
- Geen RCT's in dit klinische domein.
- Variërende uitvalpercentages (0–22%).
- Heterogene uitkomstmaten — vergelijking tussen studies bemoeilijkt.
- Langetermijngegevens (10+ jaar) grotendeels ontbrekend.
Conclusie van systematische reviews
Zowel SBU (2022) als de University of York-systematische reviews voor de Cass Review (2024) classificeren het bewijsniveau als "zeer laag" op basis van GRADE-criteria — voornamelijk door het ontbreken van controlegroepen, beperkte follow-up en risico's op selectie- en uitvalbias.1
Kritische noot
De bewering "98% start CSH na GnRHa" wordt door voorstanders gepresenteerd als bevestiging van diagnostische zekerheid; door critici als bewijs dat de "diagnostische fase" geen reflectiefase is maar een eerste behandelstap. Beide interpretaties zijn verenigbaar met dezelfde gegevens — wat aantoont dat de uitkomstmaten zelf niet informatief genoeg zijn om de cruciale vraag te beantwoorden (helpt deze behandeling, vergeleken met geen behandeling?).2
Zie ook
- Uitvalanalyse: Steekproefgrootte en uitval
- Methodologische kritiek: Methodologische kritiek
- Terug naar Studies-overzicht
Voetnoten
- Taylor J, Mitchell A, Hall R, et al. Arch Dis Child. 2024; University of York / Cass Review systematic review.
- Genderzorgen. Transgender care under scrutiny. Substack, 10 april 2026.