Studies › Methodologie · Laatst herzien 2026-05-16
Methodologische kritiek
Samenvatting
Peer-reviewed kritiek op de Nederlandse onderbouwing richt zich op drie punten: (1) het ontbreken van controlegroepen en randomisatie, (2) selectieve uitval en validiteit van meetinstrumenten in het de Vries 2014-cohort, en (3) beperkte generaliseerbaarheid naar latere verwijzingspopulaties met andere demografische profielen. De belangrijkste auteurs zijn Biggs (2022, 2023), Levine et al. (2022) en Abbruzzese et al. (2023).
1. Michael Biggs (Oxford, 2022 / 2023)
Biggs publiceerde in 2022 een gedetailleerde herevaluatie van de Vries 2011 en de Vries 2014 in Journal of Sex & Marital Therapy.1 Belangrijkste punten:
- De effectgrootte op psychologisch functioneren wordt deels bepaald door één deelnemer.
- De UGDS gebruikt verschillende formuleringen voor MtF en FtM, wat T0/T2-vergelijking bemoeilijkt.
- Uitval was niet at-random; slechter-functionerende patiënten zijn mogelijk ondervertegenwoordigd bij T2.
2. Stephen Levine, E. Abbruzzese, Julia Mason (2022)
In Journal of Sex & Marital Therapy betogen Levine, Abbruzzese en Mason dat de geïnformeerde-toestemmingsstructuur van het Dutch Protocol niet adequaat is voor besluitvorming over onomkeerbare ingrepen bij minderjarigen, gezien de onvolledige kennis van langetermijneffecten.2
3. Abbruzzese, Levine, Mason (2023) — "Generaliseerbaarheid"
In een vervolgpublicatie betogen de auteurs dat de oorspronkelijke Nederlandse populatie — vroeg optredend, niet onderworpen aan ROGD-patronen, zonder uitgesproken autismecomorbiditeit — substantieel verschilt van de hedendaagse populatie in internationale klinieken. Het protocol toepassen op die andere populatie heeft, aldus de auteurs, de externe validiteit verminderd.3
4. Bewley, Cass en de NICE-reviews
De systematische reviews van NICE (2020) en de Cass Review (2024) classificeren het bewijs als "zeer lage zekerheid" per GRADE; dit oordeel werd in 2020 ook onderschreven in The BMJ door Susan Bewley et al.4
Zie ook
- Bekritiseerde studies: de Vries 2011, de Vries 2014
- Uitvalanalyse: Steekproefgrootte en uitval
- Replicatieproblemen: Replicatiepogingen
- Terug naar Studies-overzicht
Voetnoten
- Biggs M. The Dutch Protocol for juvenile transsexuals: origins and evidence. J Sex Marital Ther. 2023;49(4):348–68.
- Levine SB, Abbruzzese E, Mason JW. Reconsidering informed consent for trans-identified children, adolescents, and young adults. J Sex Marital Ther. 2022;48(7):706–27.
- Abbruzzese E, Levine SB, Mason JW. The myth of "reliable research" in pediatric gender medicine. J Sex Marital Ther. 2023;49(6):673–99.
- Bewley S, McCartney M, Meads C, Rodgers A. Sex, gender and medical data. BMJ. 2021;372:n735.