Sectie II · Laatst herzien 2026-05-16
Wetenschappelijke basis
De primaire publicaties die het Dutch Protocol empirisch onderbouwen, plus methodologische kritiek en replicatiepogingen.
Samenvatting
De wetenschappelijke onderbouwing van het Dutch Protocol steunt op een klein aantal cohort- en follow-upstudies van de Nederlandse onderzoeksgroep (eerst Utrecht, later VUmc/Amsterdam UMC) tussen 1998 en 2014, aangevuld met internationale replicatiepogingen. Deze sectie geeft per studie een samenvatting (opzet, steekproef, uitkomst, beperkingen) en bespreekt de methodologische kritiek van Biggs, Levine, Abbruzzese en anderen.
Kritische noot
De primaire studies in deze sectie zijn — vrijwel zonder uitzondering — observationele cohortstudies zonder controlegroep, vrijwel allemaal van één onderzoeksgroep (eerst Utrecht, later VUmc/Amsterdam UMC). De Britse studie van Carmichael e.a. (2021), de enige formele poging de Nederlandse opzet te herhalen, vond volgens de Cass Review geen verandering in genderdysforie en kon de verbetering in psychische gezondheid uit de Nederlandse studie niet herhalen (bron). NICE (2020) beoordeelde de zekerheid van het bewijs voor puberteitsremmers op de belangrijkste uitkomsten als "very low" volgens GRADE (bron); de York-reviews voor de Cass Review vonden per review één studie van hoge kwaliteit (bron), en de SBU (2022) vond onvoldoende bewijs om de effecten te beoordelen (bron).1
Subpagina's
- Cohen-Kettenis & van Goozen 1998 — eerste casusrapport
- Delemarre & Cohen-Kettenis 2006 — protocolomschrijving
- de Vries et al. 2011 — eerste follow-up
- de Vries et al. 2014 — de "Amsterdamstudie"
- Steensma et al. 2013 — desistance bij kinderen
- Overzicht follow-upstudies
- Methodologische kritiek — Biggs, Levine, Abbruzzese
- Steekproefgrootte en uitval
- Replicatiepogingen
- WPATH SOC en het Dutch Protocol (EN)
Zie ook
- Personenindex (EN) — wie de auteurs zijn.
- Oorspronkelijke publicaties (EN) — chronologische lijst met PMID.
- Tijdlijn (EN) — publicaties in chronologische context.
- Evaluaties (EN) — wat onafhankelijke evaluatoren concludeerden.
- Veelgestelde vragen · Woordenlijst (EN)
Voetnoten
- Taylor J, Mitchell A, Hall R, et al. Interventions to suppress puberty in adolescents experiencing gender dysphoria. Arch Dis Child. 2024 (University of York / Cass Review systematic review).